زمان حسابرسی شرکت ها؛ مهلت های قانونی
زمان حسابرسی شرکت ها مهم ترین متغیر در حفظ اعتبار حقوقی بنگاه اقتصادی، تایید مصوبات مجامع عمومی و پیش گیری از جرائم سنگین مالیاتی است. طبق قانون تجارت، شرکت های سهامی مکلف اند حداکثر ظرف 4 ماه پس از پایان سال مالی مجمع عمومی عادی سالانه خود را تشکیل دهند و صورت های مالی حسابرسی شده را به تصویب سهامداران برسانند. همچنین بر اساس قوانین مالیاتی، گزارش حسابرسی مالیاتی باید در مهلت مقرر تسلیم اداره امور مالیاتی شود. تاخیر در زمان بندی رسیدگی ها نه تنها موجب بطلان تصمیمات مجمع و مسدودی خطوط اعتباری بانک ها می شود، بلکه جریمه غیر قابل بخشش 20 درصدی ماده 272 را در پی دارد. موسسه حسابرسی سامان حسابان در این راهنما، تقویم جامع زمان بندی حسابرسی و مهلت های قانونی را به تفکیک بررسی می نماید.
بسیاری از مدیران تاریخ های قانونی را اشتباه می گیرند. طبق ماده 89 لایحه اصلاحی قانون تجارت، مهلت تشکیل مجمع و تصویب ترازنامه حداکثر 4 ماه پس از پایان سال مالی (پایان تیرماه برای شرکت های با سال مالی اسفند) است و حسابرس باید گزارش خود را حداقل 10 تا 20 روز قبل از مجمع تحویل دهد. اما مهلت تسلیم گزارش حسابرسی مالیاتی ماده 272 طبق قانون مالیات ها، حداکثر 3 ماه پس از پایان مهلت تسلیم اظهارنامه عملکرد (پایان مهرماه) می باشد.
چرا مدیریت زمان حسابرسی شرکت ها برای مدیران سرنوشت ساز است؟
برنامه ریزی به موقع برای شروع عملیات حسابرسی، از بحران های حقوقی و مالی زیر جلوگیری می کند:
پیش گیری از بطلان تصمیمات مجمع و توقف تقسیم سود
طبق ماده 242 لایحه اصلاحی قانون تجارت، تصویب صورت های مالی در مجمع بدون استماع گزارش حسابرس و بازرس قانونی رسمی، باطل و فاقد هرگونه اثر قانونی است. در صورت تاخیر در ارائه گزارش، اداره ثبت شرکت ها از ثبت صورت جلسه مجمع خودداری کرده و تقسیم سود میان سهامداران متوقف می گردد.
پیش گیری از جریمه غیر قابل بخشش ماده 272 قانون مالیات ها
برای شرکت های مشمول حسابرسی اجباری، تاخیر در تسلیم گزارش حسابرسی مالیاتی به اداره امور مالیاتی موجب تعلق جریمه قطعی معادل 20 درصد اصل مالیات متعلق خواهد شد که این جریمه به هیچ وجه مشمول بخشودگی ماده 191 نمی شود.
تقویم گام به گام زمان بندی حسابرسی شرکت ها در طول سال مالی
برای شرکت هایی که سال مالی آنها منطبق بر تقویم شمسی (منتهی به 29 اسفند) است، فرآیند حسابرسی باید در چهار بازه زمانی به شرح زیر مدیریت شود:
مرحله اول: نظارت بر انبارگردانی فیزیکی پایان سال (اسفند ماه)
اولین گام عملیاتی حسابرسی، شمارش موجودی انبارها و دارایی های ثابت در روزهای پایانی اسفند ماه است. حضور بازرس قانونی و حسابرس مستقل در این فرآیند الزامی است؛ در غیر این صورت حسابرس ناچار به درج بند تحدید حدود و عدم دسترسی در گزارش خواهد شد.
مرحله دوم: بستن حساب ها و استقرار تیم حسابرسی (فروردین و اردیبهشت)
پس از صدور اسناد بستن حساب های موقت و نهایی شدن تراز اولیه در فروردین ماه، تیم حسابرسی مستقر شده و اقدام به ارسال تاییدیه های بانکی، تاییدیه بدهکاران و آزمون های محتوا می نماید.
مرحله سوم: صدور گزارش حسابرسی صورت های مالی برای مجمع (خرداد و تیر)
حسابرس مستقل موظف است پیش نویس گزارش و صورت های مالی تایید شده را تا اوایل تیرماه در اختیار هیات مدیره قرار دهد تا آگهی دعوت مجمع عمومی سالانه در روزنامه کثیرالانتشار منتشر شده و مجمع تا 31 تیرماه برگزار شود.
مرحله چهارم: ارسال اظهارنامه و تسلیم گزارش حسابرسی مالیاتی (مرداد تا مهر)
پس از برگزاری مجمع و ارسال اظهارنامه عملکرد تا پایان تیرماه، حسابرسان مالیاتی گزارش ماده 272 را تدوین کرده و تا پایان مهرماه در پرتال سازمان امور مالیاتی و سامانه سحر ثبت می نمایند.
جدول ماتریسی مهلت های قانونی حسابرسی به تفکیک نوع شرکت
جدول زیر ضرب الاجل های قطعی شرکت ها را بر اساس مقررات جاری نمایش می دهد:
| نوع شخصیت حقوقی | نوع گزارش حسابرسی | مهلت قانونی تحویل گزارش | مرجع ناظر قانونی |
|---|---|---|---|
| شرکت های سهامی عام و بورسی | صورت های مالی میان دوره ای و سالانه | میان دوره ای (30 تا 60 روز پس از فصل)، سالانه (تیرماه) | سازمان بورس و اوراق بهادار |
| شرکت های سهامی خاص | گزارش بازرس قانونی و حسابرس مستقل | حداکثر تا پایان تیرماه (پیش از مجمع سالانه) | اداره ثبت شرکت ها و سهامداران |
| شرکت های مشمول ماده 272 | گزارش حسابرسی مالیاتی | حداکثر تا 30 مهرماه (3 ماه پس از اظهارنامه) | سازمان امور مالیاتی کشور |
| کلیه شرکت های متقاضی تسهیلات | صورت های مالی با بارکد سحر | پیش از تشکیل پرونده اعتباری در بانک | شبکه بانکی و بانک مرکزی |
به دلیل انطباق سال مالی بیش از 85 درصد شرکت های کشور با اسفند ماه، ماه های اردیبهشت، خرداد و تیر اوج ترافیک کاری جامعه حسابداران رسمی است. شرکت هایی که عقد قرارداد را به تیرماه موکول می کنند، با کمبود وقت تیم های حسابرسی، شتاب زدگی در رسیدگی ها و خطر از دست رفتن موعد مجمع مواجه خواهند شد. بهترین زمان انعقاد قرارداد حسابرسی، بهمن و اسفند ماه سال قبل است.
چک لیست تعاملی: پایش ضرب الاجل های زمانی حسابرسی شرکت شما
مراحلی که تاکنون طبق تقویم زمان بندی در شرکت شما تکمیل شده است را علامت بزنید:
انعطاف پذیری زمان در حسابرسی داخلی و حسابرسی ویژه
در حالی که زمان حسابرسی صورت های مالی و مالیاتی کاملا تابع تقویم قانونی و ضرب الاجل های غیر قابل تمدید است، زمان بندی در خدمات حسابرسی داخلی به صورت مستمر و ماهانه تعریف می شود. همچنین در مواردی نظیر حل اختلافات بین شرکا، ارزیابی سهام برای ورود سهامدار جدید یا کشف تخلفات، شرکت ها می توانند در هر مقطعی از سال نسبت به سفارش حسابرسی ویژه اقدام نمایند.
پرسش های متداول مدیران درباره زمان حسابرسی شرکت ها
دیدگاهتان را بنویسید